نکاتی در موردحج از زبان امام سجاد علیه السلام‎

بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحیم

هرکس به اندازه فهم خود از دريای بی‌نهايت مفاهيم و اسرار حج بهره می‌برد، اين واقعيتی است که همه انديشمندان اسلامی در مورد آن اتفاق‌نظر دارند، يک فرد کم‌سواد هم از حج بهره می‌برد و بی‌نصيب باز نمی‌گردد، يک انديشمند و متفکر دينی هم بهره خاص خود را از حج می‌برد. می‌توان از اين واقعيت دو برداشت متفاوت داشت؛ يکی اينکه اجازه دهيم هر کسی به اندازه فهم خود از حقيقت حج بهره ببرد و يک برداشت ديگر هم اين است که آموزه‌هايی را در اين راستا ترويج کنيم تا درک مخاطب بالا رفته و بتوانند هر چه بيشتر از واقعيت حج بهره‌مند شوند. روايات متعدد در مورد حج، نشان دهنده تلاش ائمه اطهار برای بالا بردن فهم مردم از واقعيات حج است، يکی از اين روايات ارزشمند، روايتی از امام سجاد(ع) است که در پرسش و پاسخ با شبلی مطرح شده است. در اين حديث ارزشمند حضرت سجاد(ع)، يک به يک مناسک حج را شمرده و اسرار، باطن و حقيقت عملی آن مناسک را عنوان می‌کنند و از شبلی که در حقيقت می‌تواند نمادی از هر شيعه حج‌گزار باشد، سؤال می‌کند، آيا در هنگام انجام اين اعمال به حقيقت آن هم توجه کرده‌ای؟ پاسخ اين صحابه به همه سؤال‌های حضرت سجاد(ع)، منفی است؛ اما نکته ارزشمند اين حديث در اين رويداد است که شبلی پس از آموختن اسرار حج، سال بعد با بصيرت و آگاهی سفر حج را آنچنان که شايسته يک شيعه است از نو انجام می‌دهد. بهره‌گيری از مفاهيم ارزشمند حديث شبلی می‌تواند زمينه‌ساز ارتقای آگاهی و بصيرت زائران در زمينه واقعيات حج باشد در اين حديث حضرت سجاد(ع) از شبلی سؤال می‌کند، وقتی به ميقات رسيدی و لباس‌های خود را بيرون آوردی و غسل کردی آيا نيت کردی که با در آوردنِ لباس، نافرمانی خداوند را در می‌آوری و کنار می‌گذاری؟ و آيا نيت کردی که با درآوردن لباس‌های دوخته شده، از ريا و دوروئی و انجام کارهای نادرست، کناره می‌گيری؟ و آيا هنگام غسل احرام، نيت کردی که روح و قلبت را از گناهان و لغزش‌ها می‌شويی؟ شبلی گفت: نه اينگونه نيت نکردم؛ حضرت فرمود: پس واقعاً به ميقات وارد نشدی و لباس درنياورده‌ای و غسل نکرده‌ای. سپس حضرت سوال کردند که وقتی بدن خود را از موهای زائد پاک می‌کردی و احرام می‌بستی و قصد عمره و حج داشتی، آيا نيت کردی که با پاک کردن موهای زائد، گناهان و زشتی‌ها را از خود دور کنی؟ و آيا هنگامی که احرام بستی، نيت کردی که ديگر هيچ حرامی را مرتکب نشوی؟ و آيا هنگامی که نيت عمره و حج کردی، نيت کردی که از وابستگی به هر چه غير خداست خارج شوی؟ شبلی گفت: نه اينگونه نيت نکردم؛ حضرت فرمود: پس واقعاً خود را تميز نکرده‌ای و احرام نبسته‌ای و نيت عمره و حج نکرده‌ای. سپس حضرت سوال کردند که وقتی وارد ميقات شدی و دو رکعت نماز احرام را خواندی و لبيک گفتی، آيا با وارد شدن به ميقات نيت کردی که می‌خواهی به زيارت خدا بروی؟ و آيا هنگامی که نماز احرام می‌خواندی نيت کردی که می‌خواهی با نماز که بهترين اعمال است به خدا نزديک شوی؟ و آيا هنگامی که لبيک گفتی، نيت کردی که تعهد اطاعت به‌خدا بدهی و از تمام نافرمانی‌ها کناره‌ بگيری؟! آيا هنگامی که وارد محدوده حرم شدی، نيت کردی که احترام تمام مسلمين را نگاه داری و ديگر غيبت نکنی؟! شبلی گفت: نه اينگونه نيت نکردم؛ حضرت فرمود: پس واقعاً وارد مکه و حرم نشده‌ای! شبلی گفت: نه اينگونه نيت نکردم؛ حضرت فرمود: پس واقعاً وارد ميقات نشده‌ای و نماز نخوانده‌ای و لبيک نگفته‌ای! سپس حضرت سوال کردند: آيا وقتی که به مکه رسيدی و داخل حرم شدی، با ورود به مکه نيت کردی که به دنبال خدا آمده‌ای؟ و آيا هنگامی که وارد محدوده حرم شدی، نيت کردی که احترام تمام مسلمين را نگاه داری و ديگر غيبت نکنی؟! شبلی گفت: نه اينگونه نيت نکردم؛ حضرت فرمود: پس واقعاً وارد مکه و حرم نشده‌ای! سپس حضرت سوال کردند که وقتی طواف کردی و حجرالاسود را لمس کردی و در مقام ابراهيم نماز خواندی و سعی بين صفا و مروه کردی،‌ آيا با طواف و لمس حجرالاسود نيت کردی که با خدا دست داده‌ای و ديگر با او مخالفت نخواهی کرد؟ و آيا هنگامی که در مقام ابراهيم برای نماز ايستادی نيت کردی که در انجام فرمان‌های خداوند و دوری از نافرمانی، همت کنی و پايدار باشی؟ و آيا وقتی نماز خواندی، نيت کردی که به حضرت ابراهيم(ع) اقتدا کنی و با اين نماز بينی شيطان را به زمين بمالی؟ و آيا وقتی سعی بين صفا و مروه کردی، آيا نيت کردی که از غير خدا به‌سوی خدا فرار کنی و اين حال تو را خدا ببيند و اينکه هميشه بين خوف و رجاء باشی؟! شبلی گفت: نه اينگونه نيت نکردم؛ حضرت فرمود: پس واقعاً طواف نکردی و دست به حجرالاسود نزده‌ای و نماز نخوانده‌ای و سعی نکرده‌ای! انشاءالله دوستانی که به حج مشرف می شوند حظ و بهره وافی از این سخنان امام معصوم را ببرند و به آن عمل کنند

تاریخ انتشار : ۲۲ مهر ۱۳۹۱

نویسنده : مدیر سایت

ارسال برداشت
مشاهده برداشت ها

کاربر گرامی لطفا برای ارسال دیدگاه خود وارد سایت شوید تا بتوانید نظر خود را ثبت کنید باتشکر.

تاکنون هیچ دیدگاهی برای این نوشته ثبت نشده است.