شناسایی بعضی تهدیدات در وادی قرآئت قرآن کریم

بسم الله الرحمن الرحیم

نوشتار حاضر متن مقاله ای است که در نخستین هم اندیشی جمعیت قرآنی استان تهران توسط استاد ارجمند حاج عباس سلیمی ارائه گردیده است.

استاد عزیز که خود از زمره قاریان بین المللی و اساتید پیشکسوت در حوزه قرآن و مفاهیم می باشند در این مقاله به برسی برخی تهدیدات در وادی قرآئت قرآن کریم پرداخته و آسیب هایی که جامعه قرآنی ما را تهدید مینماید  برشمرده اند.

ضمن استیذان از محضر مبارک ایشان جهت درج این مقاله توجه شما قرآنیان عزیز را  به متن ذیل تحت عنوان ((شناسایی برخی تهدیدات در وادی قرآئت قرآن کریم)) جلب مینماییم.

لا حول ولا قوة الا بالله ............... الحمدلله.........والصلوة و السلام علی رسول الله و علی آلی آل الله ...........

واللعن علی اعدائهم اعداء الله من الان الی قیام یوم لقاء الله

 

هنگامی که از سوی برادران ار جمند جمعیت قرآنی استان تهران، ارائه مقاله و ایراد سخن در این باب مطرح گردید،به دلیل عدم برخورداری از اهلیت و صلاحیت لازم ،پوزش طلبیده و خواستار معافیت از این امر شدم.

لکن نهایتا و از راه ادب ، امتثال امر شد.زیرا نگران آن بودم که در صورت عدم ارائه دیدگاه خود ،مسئولیت شرعی متوجه خویش سازم.لذا با این استدلال ک خود نیز افتخار عضویت و شاگردی در جامعه قرآنیان ایران اسلامی را دارم،خویشتن را مخاطب قرار دادم و نتیجتا آنچه به عرض میرسد از مصادیق موعظه و نصیحت دیگران نبوده و بلکه((حدیث نفس)) است تا به موازات شناسایی برخی از تهدیدات،فرصت هارا مغتنم شمرده و قبل از پایان مهلت، برای خود چاره ای بیندیشم تا در هنگامه سوال درمانده نگردم.

باشد که همه از الطاف و عنایات الهی و شفاعت قرآن کریم بهره مند شویم.

                                                                                                              ان شاءالله

بحث ما در 10 عنوان کلی ذیل تقدیم حضور می شود:

1– منزلت قرآن
2 – مكانت رسول خاتم (ص)
3 – مرتبت انسان
4 – جايگاه رفيع قرآنيان
5 – تهديد و عوامل اصلي آن
6 – مصاديق تهديد و مصونيت از آن
7 – نتيجه بي‌اعتنايي به تهديدات
8 – تقسيم‌بندي قرآنيان
9 – هشدار تكان‌دهنده
10 – انتظار قرآن از قرآنيان
1 – منزلت قرآن
برهيچ كدام از خردمندان، به ويژه قرآنيان سرافراز پوشيده نيست كه قرآن‌كريم اين منشور نوراني وحي، كتاب سعادت، كتاب زندگي و كتاب انسان‌سازي است.
اين مصحف شريف، از جايگاه و منزلت رفيعي برخوردار بوده و علاوه بر خداوند بزرگ، پيامبر اكرم (ص)، امامان معصوم (عليهم‌السلام)، ساير بزرگان و دانشمندان به توصيف آن پرداخته و حتي بسياري از انديشمندان غيرمسلمان نيز، در برابر آن سر تعظيم فرود آورده‌اند كه ما در اين مجال به ذكر مواردي چند بسنده خواهيم كرد:
ـ‌ قرآن از منظر قرآن
ـ اين كتاب (قرآن) بدون هيچ شك و ترديد، راهنماي پرهيزكاران است. (بقره – 2)
ـ اين «قرآن» بياني است براي مردم و راهنما و پند و اندرزي است براي پرهيزكاران.
(آل‌عمران– 138)
ـ و اين «قرآن» كتابي است پربركت كه آن را نازل كرديم. (انعام – 92 و 105)
ـ بي‌گمان اين قراني است بزرگوار و گرامي. (واقعه – 77)
ـ‌ قرآن از منظر پيامبر اكرم(ص)
ـ قرآن، از همه چيز جز خدا برتر است.
ـ قرآن، ثروتي است كه با داشتن آن نيازمند به چيز ديگري نيست.
ـ قرآن، داروي شفابخش است.
ـ فضل و برتري قرآن بر ديگر سخنان، مانند برتري خداوند بر بندگانش ا ست.
ـ قرآن، نيكوترين سخن است.
ـ هرگاه فردي از شما دوست داشته باشد با خداوند سخن بگويد، قرآن بخواند.
ـ‌ قرآن از منظر امامان معصوم(عليهم‌السلام)
ـ قرآن، راهنماي روز و روشنايي شب تار است.
ـ قرآن را فرا گيريد كه بهار دل‌هاست.
ـ هر كس قرآن بخواند، بي‌نياز مي‌شود.
ـ در قرآن، شفاي همه دردهاست.
ـ قرآن را بخوانيد و از حفظ كنيد، زيرا خداي متعال قلبي را كه ظرف قرآن است عذاب‌نمي‌كند.
ـ باور شدن ايمان، به تلاوت قرآن است.

ـ‌ قرآن از منظر بزرگان
امام خميني (ره):
ـ اتكاء شما به قرآن باشد.
ـ قرآن كتاب انسان‌سازي است.
ـ قرآن‌كريم، پيشواي ماست.
ـ قرآن، كتاب تحرك و جنبش است.
ـ اگر قرآن نبود، باب معرفت‌الله بسته بود الي الابد.

مقام معظم رهبري:
ـ ‌ كتاب انقلاب ما قرآن مجيد است.
ـ كليد بهشت آزادي، روي آوردن به قرآن و بازگرداندن به فضاي زندگي است.
ـ قرآن، مشعل هدايت است.
ـ قرآن، نور است.

ـ ‌ ناپلئون بناپارت: قرآن به تنهايي عهده‌دار سعادت بشر است.
ـ تولستوي (دانشمند بزرگ روسي): قرآن، مشتمل بر تعليمات و حقايق روشن، آشكار و سهل است و عموم افراد بشر از هر طبقه مي‌توانند از آن بهره‌مند گردند.
ـ ولتر (فيلسوف فرانسوي): من يقين دارم اگر قرآن و انجيل را به يك غيرمتدين ارائه دهند، او حتماً اولي را برخواهد گزيد.
ـ توماس كارلايل (نويسنده انگليسي): هر كس قرآن را مي‌خواند، در عظمت و جلال آن مبهوت مي‌شود.
ـ گوته (شاعر و نويسنده بزرگ آلماني): ساليان دراز كشيشان از خدا بي‌خبر، ما را از پي بردن به حقايق قرآن مقدس و عظمت آورنده آن دور نگه داشته‌اند اما هر قدر كه ما قدم در جاده علم و دانش به پيش گذارده و پرده‌هاي جهل و تعصب نابه‌جا را دريده‌ايم، عظمت احكام مقدس اسلام كه قرآن مجموعه آن است، بهت و حيرت عجيبي در ما ايجاد مي‌كند.
ـ ژان ژاك روسو (نويسنده فرانسوي):... برويد ای بي‌خردان بي‌مايه! در قرآن و زبان عربي دقت كامل نماييد تا حقايق و مزاياي آن بر شما آشگار گردد. به طور قطع مي‌دانيم در اين هنگام بي‌اختيار سرتعظيم مقابل قرآن فرود آورده، خواهيد گفت: اي آورنده‌ي قرآن! كجايي؟ بيا دست ما را گرفته به باغ و صحرا و چمن و دمن، هر كجا خواهي ببر... .
ـ دكتر گوستاولوبون (مستشرق فرانسوي): تعليمات اخلاقي قرآن، به مراتب بالاتر از تعليمات اخلاقي انجيل است.
ـ پروفسور هانري كربن فرانسوي: هيچ بشري و هيچ طرز فكري به اندازه محمد و قرآن، به دانش دعوت نكرده‌اند.
ـ دكتر موريس فرانسوي: قرآن، برترين كتابي است كه عنايت ازلي به سوي بشر فرستاد و آن كتابي است كه؛ شك و ريب در آن راه ندارد.
شاهد مثال براي اثبات عظمت و حقانيت و همچنين تبيين منزلت قرآن، فراوان است لكن به همين مقدار اكتفا نموده و نتيجه‌گيري مي‌كنيم كه قرآن‌كريم، نسخه بي‌بديل وحي و منشور تكرار ناپذير آسماني است كه خداوند بزرگ، براساس آيات كريمه «انا نحن نزلنا الذكر و انا له لحافظون» (حجر/ 9) حفظ و صيانت آن را تضمين فرموده، خوشبختي و سعادت بشر را در سايه‌سار پيروي از آن مقدر داشته و آن كتاب شريف، مقامي بس ارجمند در پيشگاه الهي دارد و اشرف كتب آسماني است. 2 – مكانت رسول خاتم (ص)
رفعت و عظمت قرآن اقتضا مي‌كند اين مجموعه نوراني بر انسان كامل و بلندمرتبه‌اي نازل شود كه علاوه بر برخورداري از ظرفيت تحمل وحي كه از آن تحت عنوان «قول ثقيل» ياد شده، جايگاه ويژه‌اي نزد حضرت باري تعالي داشته باشد، ... و آن شخصيت ارجمند، كسي نيست جز وجود مبارك جناب ختمي مرتبت حضرت محمد مصطفي(ص). والا پيامبري كه خداي بزرگ، او را چنين توصيف فرموده است:
ـ ‌ لقد من الله علي المؤمنين اذ بعث فيهم رسولاً من انفسهم (آل عمران / 164)
ـ و لكن رسول الله و خاتم النبيين (احزاب / 40)
ـ و انك لعلي خلق عظيم (قلم / 4)
ـ و ما ارسلناك الا رحمة للعالمين (انبياء / 107)
تا آن جا كه خداوند، به نحوي با شكوه بر او درود فرستاده است:
ـ ان الله و ملائكته يصلون علي النبي يا ايها الذين آمنوا صلوا عليه و سلموا تسليماً (احزاب / 56)
او همان پيامبر بلندمرتبه‌اي است كه «لولاك لما خلقت الافلاك» در وصف او صادر شده و در يك كلام، اشرف الانبياء و المرسلين است.

3 – مرتبت انسان
انسان شاهكار خلقت و به تعبير ديگر «صنع منحصر به فرد الهي» است.
اگرچه انسان براساس «لقد خلقنا الانسان في احسن تقويم» در قالب احسن آفريده شده، لكن گروهي از آنان به علت فاصله گرفتن از مكتب وحي و راه انبياء، مسير انحطاط را پيموده و با از دست دادن كرامت انساني، در موقعيت نامناسب «اسفل سافلين» سقوط كرده‌اند.
بدين ترتيب مي‌توان انسان‌ها را به دو گروه اصلي تقسيم نمود:
ـ ‌ گروه اول: انسان‌هاي موحد. يعني خداپرستان با ايمان و قانون‌مداري كه از نظر قرآن تحت عنوان «اولوالالباب» (خردمندان و عقلاء) شناخته شده‌اند.
ـ ‌ گروه دوم: انسان‌هاي غيرموحد. كه با دوري از طريق ابراهيم خليل (عليه‌السلام) آن بت‌شكن موحد بزرگ تاريخ به نداي عقلانيت خويش پاسخ نداده و در نتيجه دوري از فطرت، قرآن‌كريم آنان را نادان معرفي نموده است:
«و من يرغب عن مله ابراهيم الا من سفه نفسه» (بقره / 130)
بايد ديد در ميان موحدين، اشرف امم چه كساني هستند؟
پاسخ اين سؤال نيز از آيه 139 سوره مباركه آل عمران مستفاد است كه فرمود:
«ولا تهنوا و لا تحزنوا و انتم الا علون ان كنتم مؤمنين»
با اين وصف، روشن مي‌شود كه امت اسلام والاترين و بلندمرتبه‌ترين مردم جهان هستند. مشروط به برخورداري از ايمان حقيقي!

4 – جايگاه رفيع قرآنيان
زهي سعادت قرآنيان حقيقي و حاملين قرآن كه پيامبر مكرم اسلام، آنان را تحت عنوان «اشراف امت اسلام» ناميد.
«اشراف امتي حمله القرآن و اصحاب الليل» (ميزان‌الحكمه / 16485)
اين افتخاري بس بزرگ، براي قرآنيان به شمار مي‌رود و ما اين فرمايش پيامبر اعظم را بدين منظور آورديم تا اهل قرآن دريابند از چه شرافت و فضيلتي برخوردار هستند.
اگر در تعابير رسول مكرم اسلام و امامان همام (عليهم‌السلام) به عباراتي برخورد مي‌كنيم چون:
ـ قرآن دانان و حمله قرآن در روز قيامت، رؤساي قبيله بهشتيان هستند.
ـ حاملين قرآن محاط در رحمت خدا و پوشيده به نور خداي عزوجل هستند.
ـ اهل قرآن، اهل خدا و خاصان درگاه او هستند.
ـ حامل قرآن، پرچمدار اسلام است.
و تعابير فراوان ديگر در همين زمينه، بايد چنين نتيجه‌گيري كرد كه انس و دوستي با قرآن مسئوليت آفرين است!
اگر پيامبر، قرآنيان را اشراف امت خود ناميد، ايشان را قرين افتخار و سرافرازي نمود، سزاوار است شاكر اين نعمت بزرگ باشيم كه حضرتش فرمودند:
«چنان چه به كسي نعمت قرآن داده شود و با اين حال، او چنين پندارد كه به ديگري نعمتي بالاتر و بهتر داده شده، بي‌گمان امر كوچكي را بزرگ شمرده و امر بزرگي را كوچك!»
آري؛ قرآنيان جايگاه رفيعي دارند و در عين حال مسئوليتي عظيم و رسالتي سنگين!
با عنايت به آن چه كه گذشت گزافه نخواهد بود اگر قرآنيان حقيقي را در سلسله مراتب ذيل سازماندهي كنيم:

الله جل جلاله
خالق جهان هستي
------------
حضرت محمد مصطفي (ص)
اشرف الانبياء و المرسلين
------------------
انسان
اشرف مخلوقات
-------------------
مؤمنين راستين
شريف‌ترين انسان‌ها
-------------------
حاملين قرآن
اشراف امت اسلام
و شما اشراف امت اسلام به خوبي مي‌دانيد كه:
«لئن شكرتم لازيدنكم ولئن كفرتم ان عذابي لشديد» (ابراهيم / 7)
شكر نعمت، نعمتت افزون كند كفر نعمت، از كفت بيرون كند
هرگونه ناسپاسي در قبال اين نعمت بزرگ الهي مي‌تواند تبعات، ‌خسارات و يا مجازات سنگين درپي داشته باشد. زيرا نبايد فراموش كرد كه در راستاي اجراي سنت‌هاي تغييرناپذير الهي، ممكن است «نعمت» تبديل به «نقمت» شود.
و همان‌گونه كه آب «منشاء حيات» «وجعلنا من الماء كل شيء حي» (انبياء – 30) زندگي‌بخش است براي فرعون و دشمنان خدا،‌ پيك مرگ مي‌شود و آنان را در كام نيستي فرو مي‌برد.
قرآن نيز ممكن است اين گونه عملي كند. زيرا فرمود:
«و ننزل من القرآن ما هو شفاء و رحمه للمومنين و لا يزيد الظالمين الا خسارا»
يعني همان قرآني كه شفا و رحمت است براي اهل ايمان، براي ستمگران خسارت بار خواهد بود و اگر كسي خود را اهل قرآن بپندارد اما ادعاي او مقرون به عملكرد قرآني نباشد چه بسا كه مشمول اين قول پيامبر اسلام شود. پيامبري كه مدال «و ما ينطق عن الهوي، ان هو الا وحي يوحي» بر سينه مبارك حضرتش مي‌درخشد.
و آن سخن اين گونه است: «رب تال القرآن و القرآن يلعنه» (ميزان‌الحكمه / 16550)
چه بسا قرآن خواني كه قرآن او را لعنت مي‌كند!

5 – تهديد و عوامل اصلي آن
منظور از تهديد در اين مقوله چيست؟
تهديد در لغت يعني ترساندن و بيم دادن به معناي انذار، بلكه ترساندني كه مي‌تواند موجب بروز لطمه و آسيب گردد.
يكي از اصلي‌ترين عوامل تهديد در زندگي ما انسان‌ها، دشمن قسم خورده ما يعني ابليس است. لختي درنگ و انديشه در آيات قرآني، مي‌تواند ميزان خطرناك‌بودن اين دشمن را براي ما مشخص سازد.
ملاحظه فرمائيد! از زماني كه ابليس قصد فريب حضرت آدم(علي نبينا و آله و عليه‌السلام) را نمود، ادعاي خيرخواهي كرد و حتي سوگند خورد!
«و قاسمهما اني لكما لمن الناصحين» (اعراف / 21)
و با ادعاي نصيحت و خيرخواهي، آورد بر سر آنان آن چه آورد!
ولي هنگامي كه در محضر حضرت حق تعالي و به قصد انتقام از فرزندان آدم (علي نبينا و آله و عليه‌السلام) تهديد بزرگ تاريخي خود را اعلام داشت، با گستاخي چنين گفت:
«فبعزتك لا غوينهم اجمعين الا عبادك منهم المخلصين» (ص / 82 و 83)
او ديگر سخن از خيرخواهي نگفت، بلكه با جسارت تمام اقدام به «تهديد» نمود.
پس لحظه‌اي بينديشيم! وقتي شيطان با عنوان خيرخواهي وارد صحنه شد، پدر و مادر گرامي ما را از بهشت بيرون راند. حال كه علناً و صراحتاً كمر به نابودي ما بسته و بي‌محابا «تهديد» خود را اعلام داشته، چه خواهد كرد؟!
خدا مي‌داند!
سؤال! شيطان، في‌نفسه براي خود تهديد نبود. يعني موجود ديگري به نام ابليس يا ديگري وجود نداشت كه او را وسوسه كند يا فريب دهد. پس عامل تهديد شيطان چه بود؟! چه عاملي او را در شمار طردشدگان از رحمت خدا قرار داد؟ كدام تهديد، عملي شد و سوابق چند هزار ساله او را كه خود به موعظه ديگران مي‌پرداخت!) نابود ساخت؟
در پاسخ بايد گفت: هواي نفس در قالب تكبر و خودخواهي و خودپسندي!
وقتي شيطان گرفتار عجب و خودخواهي شد و درصدد بلندپروازي و تفوق طلبي برآمد، هواي نفس او را بر زمين كوبيد، مورد غضب خداوند جبار قرار گرفت، تباه شد و موجبات سرنگوني خود و پيروان و هم‌فكرانش را در دوزخ و آتش خشم الهي فراهم آورد.
ـ نتيجه‌گيري بسيار ظرفيت و قابل تأمل در اين قسمت از بحث، قابل تعمق است و آن اين كه ما بيش از شيطان در معرض عوامل تهديد كننده قرار داريم. زيرا ابليس فقط يك دشمن تهديد كننده داشت و آن هم هواي نفس بود ولي ما علاوه بر هواي نفس (دشمن مشترك ما و شيطان)، دشمن قسم خورده‌اي چون ابليس را نيز داريم.
ابليس يك دشمن داشت و ما دو دشمن!
عامل تهديد شيطان ------- هواي نفس
عامل تهديد انسان --------------- هواي نفس + شيطان
با اين توجه، ميزان آسيب‌پذيري ما بيشتر از شيطان است و لذا بايد تهديد را جدي گرفت و به خداوند بزرگ پناه برد كه خود فرمود:
«و اما ينزغنك من الشيطان نزغ فاستعذ بالله» (اعراف / 200)
(چنانچه وسوسه‌اي از سوي شيطان به تو رسيد، به خدا پناه ببر!)
و عجب اين كه عين دستور فوق در زمان قرائت قرآن نيز صادر شده:
«فاذا قرات القرآن فاستعذ بالله من الشيطان الرجيم» (نحل / 98)
(چون خواهي قرآن تلاوت كني‌ از شر وسوسه شيطان مطرود، به خدا پناه ببر!)
و شايد در اين موضوع راز و رمزي نهفته باشد!

6- مصاديق تهديد و مصونيت از آن:
مصاديق تهديد و ابزارهاي شيطان فراوان است. براي روشن شدن مطلب، اشاره به چند نكته ضروري است:

الف: تمامی گناهان را می توان از مصادیق تهدید تلقی نمود.

قرآنیان سرافراز به خوبی می دانند که احراز لقب اشراف امت پیامبر با تمرد و سرپیچی از دستورات و منویات پیامبر سازگار و قابل جمع نمی باشد. به عبارت دیگر هرگونه تخلف از فرمان خدا و رسولش، تهدیدی جدی برای نیل به سعادت و نجات تلقی شده و ما تنها در شرایطی می توانیم به «مصونیت از تهدید» دست یابیم که تسلیم اوامر الهی و مطیع دستورات پیامبر باشیم و چه زیبا قرآن کریم فرموده است:  الّذین آمنوا و لم یَلبِسوا ایمانَهم بِظلمٍ اولئک لهم الأمنُ و هم مهتدون    انعام/82

آری، امنیّت و ایمنی، از آن کسانی است که ایمان خود را حفظ نموده اند.

انّ عبادی لیس لک علیهم سلطان!  تو هرگز بر بندگان من تسلط نداری!   حجر/42

ب: تهدیدات به 2دسته اصلی تقسیم می شوند: 1- تهدیدهای انفرادی، 2- تهدیدهای گروهی

  • تهدیدهای انفرادی ناظر بر مواردی است که صرفاً در حوزهٔ ارادهٔ شخصی افراد، قابل تصور و تحقق باشد مانند خودنمائی! حسادت! جاه طلبی! . . .
  • تهدیدهای گروهی شامل مواردی است که در قالب اجتماع، امکان تحقق می یابد مانند تفرقه! تحرکات جناحی و گروهی! . . .

ج: تمامی تهدیدات مرتبط با بحث ما را می توان ناشی از ترک اخلاص دانست زیرا اگرچه ابلیس کمر بر نابودی فرزندان آدم بسته، اما مستثنی شدن بندگان با اخلاص در گفتار تهدیدآمیز شیطان نشان می دهد که اهل خلوص نیت در برابر وساوس شیطانی آسیب ناپذیر بوده و مادامی که از حوزهٔ عبودیت و اخلاص خارج نشوند، مصونیت دارند، مضافاً اینکه مفاد آیه 99 سوره مبارکه نحل مؤید عدم سلطه شیطان بر بندگان شایسته و با اخلاص است.

د: نوع تهدید هرکدام از افراد و طبقات اجتماعی، مشاغل، گروه ها، سازمانها، احزاب و سایر واحدهای جامعه، بنابر اقتضاء شرایط، با دیگران متفاوت است، یعنی امری که ممکن است برای یک انسان، تهدید محسوب شود، لزوماً و حتماً برای دیگری تهدید نخواهد بود و بالعکس.

مثلاً استفاده از یک غذای چرب و شیرین برای یک فرد مسنّ مبتلا به دیابت، می تواند سلامتی او را در معرض تهدید جدی قرار دهد اما استفاده از همان غذا برای جوان ورزشکار و پر جنب و جوش، لزوماً یک تهدید محسوب نخواهد شد! و یا خلوت با نامحرم برای یک فرد جوان یا میان سال یک تهدید است اما این موضوع درباره یک کودک 2ساله یا پیرمردی فرتوت و کهنسال، منتفی است.

با توجه به نکات برشمرده شده چنین نتیجه گیری خواهد شد که اگر چه مصادیق تهدیدها در مورد ما انسانها فراوان است لکن با توجه به بحث «شناسایی برخی از تهدیدات در وادی قرائت قرآن» عناوین تعدادی از تهدیدات انفرادی و گروهی مؤثر در جامعهٔ قرآنی را ذکر نموده و با توجه به اینکه مخاطبین و حضار ارجمند، از حاملین و خادمین راستین و بااخلاص قرآن کریم هستند، بدون شرح و تفصیل به جمع بندی خواهیم پرداخت.

  • اهم عناوین تهدیدهای انفرادی در بحث ما عبارتند از:

 

  • تکبر :

تهدیدی که از مهلکات بشمار می رود، . . . عناوینی چون خودخواهی، خودپسندی و خودبزرگ بینی در این مقوله ظاهر خواهد شد.

شایسته است حامل قرآن به استناد آیات و روایات عدیده و سیرهٔ نبوی و روش پسندیده امامان بزرگوار و علماء متخلّق، در تمامی موارد تواضع و فروتنی پیشه سازد که عزت و بزرگی تنها در سایه فروتنی قابل تحصیل است.

افتادگی آموز اگر طالب فیضی

هرگز نخورد آب زمینی که بلند است!

سزاوار است رهنمود نورانی قرآن مبنی بر "واخفض جناحک للمؤمنین"، "و عبادالرحمن الذین یمشون علی الارض هونا"، و "لاتمش فی الارض مرحا". و سایر دستورات آسمانی، همواره مدّ نظر حامل قرآن باشد.

  • خودنمایی:

تهدید دیگری است که آدمی را به ریاکاری و نفاق سوق می دهد چنان چه خدای ناکرده، گام نهادن در وادی قرآن بقصه خودنمائی باشد، اخلاص در عمل رخت بربسته و رضای خدا فراموش خواهد شد.

سزاوار است قاری و حافظ قرآن با قصد قربت و تحصیل رضای الهی عمل نموده و رهنمود شریف قرآنی که فرمود: " من کان یرجوا لقاء ربه فلیعمل عملاً صالحاً و لا یشرک بعبادة ربّه احداً" مطمح نظر او باشد.

  • شهرت طلبی:

از دیگر تهدیدات خطرناک بشمار می رود که در صورت ابتلاء به آن تبعاتی چون جاه طلبی و ریاست طلبی را در پی دارد.

خوشا به سعادت آنان که در زمین فاقد شهرت و گمنام هستند، اما آسمانیان به خوبی آنان را می شناسند و نزد فرشتگان، شهرت دارند!

سزاوار است قاری و حافظ قرآن، این کلام الهی را جدی ارزیابی کند که: "تلک الدار الاخره نجعلها للذین لا یریدون علوّاً فی الارض و لا فساداً".

  • دنیا طلبی:

از دیگر تهدیدات مهلک است که فرمودند:

"حب الدنیا رأس کلّ خطیئة" ! سر منشأ هرگونه تبهکاری، دوستی و دل بستن به دنیاست، . . .

مباد روزی که تلاوت قرآن برای کسب درآمد و دریافت پول و یا رسیدن به منصب و جایگاهی صورت پذیرد!

سزاوار است که قاری قرآن، در کلام رسول خاتم(ص) اندیشه کند که فرمود: من قرأ القرآن یَتأکّلُ به الناس جاء یوم القیامة و وجهه عظمٌ لیس علیه لحمٌ.

اگر کسی قرآن را وسیله کسب درآمد قرار دهد، روز محشر با چهره ای وارد صحرای قیامت می شود که گوشت بر صورت ندارد!

قاری و حافظ قرآن باید یقین داشته باشد که خداوند بزرگ نه تنها خیرالرازقین است، بلکه بر اساس وعدهٔ  "و ما من دابّة فی الارض الّا علی الله رزقها" ضامن و متکفّل رزق و روزی تمام موجودات است، مضافاً اینکه شأن قرآن و مقام حامل قرآن اجلّ از آن است که دستاویز نیل به اهداف دنیوی و پست و مقام قرار گیرد! پس سزاوار است این آیه کریمه ورد زبان اهل قرآن باشد:

قل اللهمّ مالک الملک تؤتی الملک من تشاء و تنزع الملک ممّن تشاء و تعزّ من تشاء و تذلّ من تشاء بیدک الخیر انّک علی کلّ شئی قدیر!

  • حسادت:

از دیگر تهدیداتی است که به تعبیر روایات، دام بزرگ ابلیس، علامت تنگ نظران، زندان روح و مرکب رنج نامیده شده است.

در مخاطره آمیز بودن این تهدید همان بس که پیامبر بزرگ اسلام به فرمان خداوند بزرگ، از شرّ حسود به خدای مهربان پناه می برد.

سزاوار است نعماتی را که بر اساس مقدّرات و مشیت الهی به سایر بندگان خدا عطا شده، مورد حسادت قرار ندهیم که بنا بر فرمایش حضرت امام صادق علیه السلام، حسد، آفت دین است و مؤمن غبطه می خورد اما حسادت نمی ورزد.

  • بد اخلاقی و بدخوئی:

در بیان اهمیت حسن خلق، همین بس که پیامبر بزرگوار اسلام، با عبارت "إنّما بعثت لأتمّم مکارم الاخلاق"، هدف از رسالت را تکمیل و تتمیم مکارم اخلاقی عنوان فرموده است.

بدخلقی و عدم آراستگی به حسن خلق، موجب تیرگی زندگی و شکنجهٔ روحی دیگران است ولذا شایسته است با عنایت به فرمایش قرآن ناطق، حضرت علی علیه السلام که نرم خوئی و خوش خلقی را از ویژگی های افراد با ایمان ذکر فرموده اند، قاری وحافظ قرآن در سایه سار اخلاق اسلامی و قرآنی، حسن سلوک با تمام مردم را نصب العین خویش قرار داده و تابلوی تمام نمای ارزشهای قرآنی باشد.

  • قرائت بدون تدبّر:

ما بخوبی می دانیم که قرائت، حفظ و بسیاری از دیگر فعالیت های قرآنی، مقدمه و یا باب ورود به وادی نورانی فهم قرآن است، . . . حال اگر تمام هدف یک قاری و حافظ تسلط در قرائت یا تبحّر در حفظ آیات باشد و درصدد تدبر و تفکر قرآنی برنیاید، قطعاً مغبون است. قرآن کریم با طرح سؤال "افلا یتدبّرون القرآن" ؟! و اولیاء دین اسلام با تأکید بر اینکه در قرائت بدون تدبر خیری وجود ندارد توجه مارا به این امر مهم معطوف داشته اند.

تردیدی وجود ندارد که «توقف در لفظ قرآن» ما را از برکات ارزشمند این منشور نورانی محروم خواهد ساخت ولذا شایسته است قرآن دوستان عزیز، به موازات ورود و یا ارتقاء در امر قرائت و حسن حفظ، با مفاهیم قرآن کریم آشنا شده و از رهگذر تدبر در آیات الهی، دریچه های نور و رحمت قرآن را به روی خود بگشایند.

  • قرائت بدون عمل:

از خطرناک ترین تهدیدات، قرائت قرآن بدون عمل است! چنان چه کسی خود را قرآنی بداند یا مردم او را به همین عنوان بشناسند سزاوار است حدود قرآن را رعایت نموده و برخلاف دستورات آن عمل نکند زیرا در غیر این صورت علاوه بر اینکه موجب بدبینی مردم نسبت به دین خواهد شد, مشمول یکی از فرمایشات حضرت نبوی شده و در آخرت رسوا می گردد.

به پیامبر اکرم (ص) فرموده اند: . . ." و مَن قرأ القرآن و لم یعمَل به حشره الله یوم القیامة اعمی" !

نتیجه قرائت قرآن بدون عمل، محشور شدن در قیامت با چشمان کور خواهد بود! مضافاً اینکه ادعای قرآنی بودن بدون عمل، می تواند از مصادیق اعراض از قرآن و مهجور ساختن قرآن محسوب شودکه در این صورت، نام آدمی در ردیف خواندگان، (طرف شکایت و دادخواست) منظور خواهد شد! همان دادخواستی که از سوی پیامبر اکرم (ص) در روز قیامت ارائه می شود:    "و قال الرّسول یا ربّ إنّ قومی اتّخذوا هذا القرآن مهجوراً"    فرقان/30                                                                           

پس شایسته است قاری و حافظ قرآن، تمامی بایدها و نبایدهای قرآنی را حدّ و مرز اندیشه و عملکرد خود قرار داده و مطلقاً برخلاف و مغایر قرآن نیندیشد و عمل نکند.

  • عدم رعایت تقوای قرائت:

اگر چه بنا بر ورود تفصیلی در این بخش را ندارم اما به هر حال در حد اشارتی مختصر باید گفت که برخی از تلاوت ها از منظر شارع مقدس، ممنوع است.

تردیدی در ضرورت قرائت با صدای خوش وجود ندارد و در کلام پیامبر و امامان معصوم (ع) بر این موضوع تاکید شده است.

از یک سو، صدای خوش، زیور قرآن نامیده شده، لکن از سوی دیگر، قاریان قرآن از بکارگیری الحان نامناسب نهی شده اند، . . . پیامبر بزرگوار اسلام، از قرائت قرآن در قالب آواز خوانی، نوحه گری، سرودخوانی و امثال آن ابراز نگرانی فرموده و حتی در کلام صریحی فرموده اند: "إنّی اخاف علیکم استخفافاً بالّدین . . . و اَن تتّخذوا القرآن مزامیر" – میزان الحکمه، حدیث 16547

پیامبر اکرم در این کلام خود فرموده اند: نگرانی من برای شما این است که دین را سبک شمارید. . . و قرآن را با ساز و آواز بخوانید.

با کمال تأسف باید گفت در دوران ما در چند سال اخیر، مقدمات تحقق نگرانی آن حضرت فراهم شده است. اصرار بر طرح موضوع موسیقی و تدریس دستگاه ها در مقوله قرائت قرآن، پخش برخی از متون ادعیه در قالب موزیکال از طریق صدا و سیما، تهیه و اصرار بر پخش کلیپ های موزیکال با زیر صدای اذان مرحوم مؤذن زاده اردبیلی، بها دادن به برخی از گروه های موزیکال تواشیح و اصرار بر پخش برنامه های مربوطه از طریق سیما و سایر اقدامات مشابه، نشان از نگرانی بجای حضرت محمد مصطفی (ص) است، . . .

من تردیدی ندارم که به محض انتقاد از این گونه امور، برخی از افراد اقدام به جوسازی نموده و منتقدین یاد شده را متهم به عدم آشنائی با هنر! برخوردار از تفکر سنتی! مخالفت با رشد ابتکار و خلاقیت! و سایر عناوین مشابه خواهند کرد، اما چه باک که عندالاقتضاء، حتی بیشتر از آن چه که اشاره شد باید مطرح شود، زیرا این امر به اعتقاد ما یکی از تهدیدات جدی است که قداست و معنویت امر قرائت قرآن را نشانه گرفته است.

بگذارم و بگذرم، . . . علی ایّ حال عدم رعایت تقوای قرائت (در هر شکل و تحت هر بهانه) از جمله تهدیداتی است که در صورت عدم چاره اندیشی اساسی در این مورد، شاهد بروز خسارت جبران ناپذیر در آینده خواهم بود.

  • غفلت از مرگ!

و بالاخره دهمین تهدید انفرادی که غفلت از آن، بسیار زیان بار خواهد بود، یاد مرگ است، . . . یعنی همان سرنوشت محتوم و قطعی که دیر یا زود گریبان همگان را خواهد گرفت.

اگر مرگ را از یاد نبریم، هیچکدام از تهدیدهای انفرادی و گروهی در مورد ما تحقق نخواهد یافت، . . . چرا که یاد مرگ، اجازه ارتکاب گناه و سرپیچی از فرامین قرآن را نمی دهد، . . . آرزوها کوتاه می شود، . . . نیرنگ های دنیا رنگ می بازند، . . . آدمی به سوی خیر و نیکی شتاب می کند، . . . کینه ی برادران در دل جای نمی گیرد، . . . بخل و طمع و حسد، میدان را ترک می کنند، . . .

و قاری و حافظ قرآن، در حالیکه با دیده ی دل و به یقین، آخرت را می بیند، به تلاوت قرآن می پردازد، . . .

  • آنچه که در موارد دهگانه ی فوق بیان گردید، برخی از اصلی ترین تهدیدات انفرادی در وادی قرائت قرآن بود، . . . واضح است که تهدیدها منحصر به موارد سابق الذکر نبوده و اموری چون دروغ، سوءظنّ، غیبت، کینه توزی، دوروئی و سایر مهلکات اخلاقی، هر کدام به تنهایی می تواند یک تهدید تلقی شود.
  • اهم عناوین تهدیدهای گروهی در بحث ما عبارتند از:
  • تفرقه و تشتّت:

قرآن کریم با بیان صریح دستور "واعتصموا بحبل الله جمیعاً و لا تفرّقوا"  ما را به وحدت و همدلی فراخوانده و از سوی دیگر صراحتاً از تفرقه و تنازع برحذر داشته است: "و لا تنازعوا فتفشلوا و تذهب ریحکم".

علی رغم این حقیقت مورد تائید، که تمام آحاد جامعه ی قرآنی نیز مؤید آن هستند، جامعه ی قرآنی ما امروز از عدم اتحاد و یکپارچگی اعضاء و سازمان ها و نهادهای جامعه ی قرآنی، رنج می برد.

بخش قابل توجهی از انرژی و توانمندی و استعداد و ظرفیت جامعه ی قرآنی، امروزه هدر می رود. عدم انسجام و اتفاق ما، از بزرگترین تهدیدها بشمار می آید که روزانه خسارت آن به حساب ما واریز می شود!

اگرچه این موضوع به تنهایی می تواند موضوع یک همایش مستقل به منظور چاره اندیشی و بالاخره ایجاد یک جامعه ی یک پارچه قرآنی باشد، اما واقعیت امر چنین به نظر می رسد که فعلاً بستر لازم برای تحقق الفت و یکپارچگی و سازماندهی منسجم قرآنی وجود ندارد!

رفع تهدید فوق الاشعار، زمانی محقق خواهد شد که آحاد جامعه ی قرآنی برای تحقق اتحاد، عزم و اراده ی جدی داشته باشند.

  • گروه گرایی:

اگر رضای خدا ملاک باشد، نطفه ی این تهدیدات منعقد نمی شود!

امام صادق علیه السلام فرموده اند: هیچ یک از شما به ایمان حقیقی نرسد مگر آنکه دورترین افراد به خود را برای خدا دوست بدارد و نزدیک ترین کس خود را به خاطر خدا دشمن بدارد!    میزان الحکمه/ حدیث1281

در این مقوله، من از خود می پرسم: آیا واقعاً چنین است؟! آیا نگرش این جانب به اعضاء محترم جامعه ی قرآنی برمبنای فرمایش امام صادق (ع) است؟! !

بزودی زمانی فرا می رسد که خطاب  "إقرأ کتابک! کفی بنفسک الیوم علیک حسیبا" ! به همه ی ما ابلاغ می شود، . . . امید است قضاوت ما مقبول درگاه حق و منجر به نجات و رستگاری ما گردد.

رفع معضل و تهدید گروه گرایی نیز نیازمند یک عزم همگانی از سوی جامعه ی قرآنی است.

  • بی تفاوتی در برابر مسائل اجتماعی(داخلی و بین المللی)

عدم اقدام جدی در مورد تهدیدات دوازده گانه ی فوق، سبب شده که جامعه ی قرآنی کشور در جایگاه مناسب خود قرار نگرفته و امکان استفاده از تمام ظرفیت ها و توانمندی های آن فراهم نگردد.

این قابل قبول نیست که حاملان قرآن و آموزگاران سخن خداوند، در میدان های فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و سایر صحنه ها فاقد نقش آفرینی باشند!

نقش آفرینی جامعه ی قرآنی در سطح ملی، به معنای سیاسی بازی و قدرت طلبی نیست، بلکه اگر نیروهای قرآنی کشور در جایگاه های گوناگون کشور حضور می یافتند، قطعاً معنویت حاکم بر جامعه افزایش می یافت و آمار تخلفات ناشی از حضور برخی عناصر بیگانه با قرآن یا غیر معتقد به اصول قرآنی در بعضی از مسئولیت ها، کاهش می یافت.

آیا هنگامی که از سوی معدودی نابخرد متصل به سرویس های اطلاعاتی و جاسوسی آمریکا، اروپا و اسرائیل به ساحت مقدس پیامبر اسلام (ص)، جسارت می شود، نباید شاهد یک موضعگیری واحد از سوی جامعه ی قرآنی باشیم؟! و به همین نحو در سایر مسائل.

به هر ترتیب عدم تحرک و پویائی و موضع گیری جامعه قرآنی، در مورد مسائل داخلی و بین المللی یکی دیگر از مشکلات و تهدیدات است که باید برای رفع آن چاره ای اندیشید.

در پایان این بخش خاطرنشان می سازد به اعتقاد نگارنده، مقابله و رفع تهدیدهای گروهی، مستلزم روال تهدیدات انفرادی است و تا زمانیکه اعضاء جامعه قرآنی بویژه نخبگان آن، عزم خود را برای رفع این نارسائی ها جزم نکنند، وضع به همین منوال ادامه خواهد یافت.

البته عوامل دیگری نیز در ایجاد شرائط نامطلوب فعلی دخیل و مؤثر بوده اند که بحث در مورد آنان را به مجالی دیگر موکول می کنیم.

  • نتیجه ی بی اعتنائی به تهدیدات

عدم شناخت تهدیدات، فی نفسه می تواند بزرگترین تهدید باشد و پس از شناخت و احصاء تهدیدات، بی اعتنائی نسبت به آنها قطعاً موجب بروز آسیب می شود.

آسیب ها می توانند در قالب آفت ها پدیدار شوند و وجود آفات در یک جامعه می تواند نابسامانی ها و ناهنجاری های زیان بار بدنبال داشته باشد.

با توجه به این مطلب، شناسائی تهدیدات و چاره اندیشی برای رفع آنها مسئولیت اساسی و قطعی پیشکسوتان، اساتید، معلمین، خادمان، قاریان، حفاظ و تمامی علاقمندان به حفظ عزت جامعه قرآنی بشمار می رود.

  • تقسیم بندی قرآنیان

در متن فرمایشات حضرت پیامبر و امامان بزرگوار، قرآنیان معرفی شده اند که از بین روایات و احادیث مزبور، متن یکی از فرمایشات نبوی را عیناً خواهیم آورد. در این کلام بلند، گونه های مختلف قاریان معرفی شده اند.

متن روایت چنین است:

پیامبر خدا فرمودند: قاریان قرآن سه گونه اند:

  • مردی که قرآن می خواند و آن را وسیله ای برای تقرب به شاهان و جلب توجه مردم قرار می دهد.
  • و مردی که قرآن می خواند و الفاظ و کلماتش را بر پا می دارد و معانی آن را فرو می گذارد. این دسته از قاریان قرآن تعدادشان زیاد است و «لا کَثَّرَهُمُ اللهُ تعالی!» خداوند امثال آنان را زیاد نکند!
  • و مردی که قرآن می خواند و دارو و مرهم قرآن را بر روی درد دل خویش می نهد، شب خود را با آن به بیداری می گذراند و روزش را با آن به تشنگی سپری می کند. آن را در مسجدهای خود بپا می دارد و . . .

این دسته از قاریان قرآن هستند که خداوند به برکت وجودشان، بلا را برطرف می گرداند و دشمنان را از میان می برد و باران آسمان را فرو می فرستد، به خدا سوگند که این قاریان از کبریت احمر کمیاب ترند!   میزان الحکمه/ حدیث6561

  • هشدار تکان دهنده !

صرف ادعای قرآنی بودن، نه تنها نجات بخش نیست، بلکه شاید گرفتاری های دردآوری به دنبال دارد.

چه بسا افرادی که بهره ی اندکی از قرآن برده اند، اما روح و فکر آنان، مغایر و یا دشمن با قرآن نیست و در قیامت نجات خواهند یافت.

این سخن بدان معنا نیست که اهمیت و ضرورت فراگیری قرآن را نادیده بگیریم، بلکه بیان واقعیتی است تا بیش از پیش به حساسیت و میزان مسئولیت خود واقف گردیم.

اگر انس با قرآن، صادقانه باشد زهی سعادت و کامیابی، اما اگر چنین نباشد و فرد منتسب به قرآن، اندیشه و عملکرد خدایی نداشته باشد، وا مصیبتا !

هشدار تکان دهنده ای که از آن, سخن به میان رفت، حدیثی از رسول مکرم اسلام است و آدمی را جداً به فکر و تأمل وادار می کند.

قال رسول الله (ص): إنّ فی جهنّم رَحاءً من حدید

تُطحَنُ بها رُؤسُ القُرّاء و العلماء المجرمین !        میزان الحکمه/ 16556

به پیامبر اکرم فرمودند: در جهنم، آسیابی آهنی وجود دارد که با آن جمجمه ی قاریان و علمای گنهکار آرد می شود!

و این هشداری است تکان دهنده !

قرآن را با مدعیان دروغین دین و قرآن، دوستی نیست!  امید است خداوند بزرگ، مارا از شفاعت قرآن بهره مند سازد.

  • انتظار قرآن از قرآنیان

قبل از پرداختن به این مهم، لازم است روایت مناسبی را مرور کنیم:

حضرت امام صادق (ع) به یکی از مسلمانان که ادعای دوستی اهل بیت را داشت و خود را شیعه می دانست فرمود: "إنّ الحَسَنَ مِن کُلِّ اَحدٍ حَسَنٌ و إنّه منکَ أحسن، لِمَکانِکَ مِنّا ! و إِنّ القبیحَ مِن کُلِّ اَحَدِ قبیحٌ و إنّهُ منکَ اَقبَح" !   بحار/ ج11/ ص209

انجام کار نیک از جانب هر کس، خوب و پسندیده است، اما کار خوب از سوی تو بهتر و زیباتر است، به دلیل ارتباط و انتساب تو به ما خاندان اهل بیت و البته کار بد، از سوی هر کس زشت و ناپسند است، اما ارتکاب آن از سوی تو بسیار بدتر و زشت تر!

بدین ترتیب، انتظار قرآن از قرآنیان، یک توقع ویژه است، . . .  مگر نفرمودند "حسنات الابرار، سیئات المقربین" !

قرآن کریم، انتظار خود را از قاریان و تالیان کلام خدا چنین بیان می کند: "الّذین اتیناهم الکتاب یتلونه حقّ تلاوته"

کسانی که به آنان کتاب دادیم، آن را چنان که حقّ تلاوت آن است تلاوت می کنند.     بقره/121

انتظار قرآن از قرآنیان، رعایت حقّ تلاوت است و برای اینکه مفهوم دقیق حق تلاوت روشن شود، تفسیر آن را باید از پیامبر مکرم اسلام جویا شد.

"رسول الله (ص)- فی قوله تعالی: (یتلونه حقّ تلاوته)- :یَتَّبِعونَهُ حَقَّ اتِّباعِه".     میزان الحکمه/ حدیث16518

پیامبر خدا درباره آیه "یتلونه حقّ تلاوته فرمودند: «یعنی» از قرآن چنان که باید و شاید، پیروی می کنند.

پس تکلیف روشن است، حق قرآن زمانی ادا می شود که قاری آن با تمام وجود دستورات قرآن را اطاعت نموده، برخلاف اوامر آن اقدام نکند و در یک عبارت کوتاه بایدها و نبایدهای قرآنی را محترم شمارد.

بحمدالله و المنّة کلام ما به پایان رسید و در خاتمه با توجه به شناخت تهدیدات و ضرورت مقابله با آن ها، چون سعادت و سرافرازی جامعه ی قرآنی منوط به ترک تفرقه و تحقق وحدت است پیشنهاد می شود جمعیت قرآنی استان تهران با همکاری برخی از رسانه ها و سازمان ها و نهادهای قرآنی، اقدام به برگزاری همایش سالیانه ی قرآنیان نموده و با در نظر گرفتن 4محور قرائت- حفظ- ترجمه- تفسیر در 4 گروه شکوفه ها، نوجوانان، جوانان و پیشکسوتان قرآنی، در ایامی مناسب مانند عید مبعث، زمینه ی تحقق وحدت و یکپارچگی جامعه ی قرآنی را فراهم آورد.

در قالب این همایش، به موازات تالیف قلوب، سازماندهی کمیته های تخصصی مورد نیاز در رشته ها و زمینه های گوناگون فراهم شده و می توان ضمن تجلیل از چهره های شاخص و فعال، تکریم پیشکسوتان قرآنی، استراتژی ارتقاء همه جانبه ی جامعه ی قرآنی را تنظیم و تدوین نمود و در پایان، یاد سفرکردگان قرآنی را نیز گرامی داشت. 

بار پروردگارا !

ما را با قرآن زنده بدار

با قرآن بمیران

با قرآن محشور فرما

و از شفاعت آل الله بهره مند فرما.

 

هیجدهم فروردین ماه سال 1387                                                                                       

                        خادم القرآن

                    عباس سلیمی

تاریخ انتشار : ۱۹ مهر ۱۳۹۱

نویسنده : مدیر سایت

ارسال برداشت
مشاهده برداشت ها

کاربر گرامی لطفا برای ارسال دیدگاه خود وارد سایت شوید تا بتوانید نظر خود را ثبت کنید باتشکر.

تاکنون هیچ دیدگاهی برای این نوشته ثبت نشده است.